Сентябрь 8, 2015
Уйғуристон — хатарли хаёл, хавфли орзу.
Хитой Марказий Осиёда ҳам уйғурларни назорат ва таъқиб қилаётгани айтилади.
Марказий Осиё давлатлари бугун тобора юксалаётган Хитой таъсир доирасига тушишаркан, бу ҳолат уйғурлар ҳаётида яққол кўринмоқда.
Пекин минтақанинг уч давлати — Қозоғистон, Ўзбекистон ва Қирғизистонда яшаётган 350 мингга яқин уйғурнинг ўз миллий давлатчилиги ё мустақиллик ҳақида гапиришини истамайди.
Бу мамлакатлардаги аксар уйғурларнинг ота-оналари ўтган ярим аср давомида Хитойдан қочиб келишган. Улар эса шу пайтгача ортда қолган ватанлари — Шинжон Уйғур бўлгаси истиқлоли ҳақида очиқ гапириб келишарди.
Аммо энди аҳвол ўзгармоқда. Марказий Осиёга миллиардлаб доллар сармоялар киритаётган Хитой, кузатувчиларнинг таъкидлашича, айни мамлакатлардаги уйғурларни ҳам назорат қилаётир.
Тўғри, Хитой бугун Шинжон Уйғур бўлгаси иқтисодини ҳам ривожлантирмоқда.
Уйғурлар Шарқий Туркистон ва ё Уйғуристон, деб ҳам атайдиган Шинжон эса тил, дин ва маданий жиҳатдан уйғурларга яқин бўлган ўзбек, қозоқ ва қирғиз халқлари билан Хитой ўртасида муҳим кўприк бўлиб хизмат қилади.
Лекин чегаранинг ҳар икки тарафида яшовчи уйғурларнинг ўзаро маданий алоқалардан ташқари, сиёсий фаолиятга ҳам киришиши Хитой учун исталмаган бошоғриқдир.
Сўнгги йиллари Марказий Осиё давлатлари бир нечта уйғурни ушлаб, Пекинга топширишди. Инсон ҳуқуқлари гуруҳларига кўра, улар Хитойда ё қатл этилган, ё узоқ йилларга қамоққа ташланган.
Би-би-си Ўзбек Хизмати журналисти Рустам Қобил BBC News Channel ҳамда BBC World News телеканаллари Our World ("Бизнинг Дунё") дастури учун Марказий Осиё уйғурлари ҳақида инглиз тилида махсус телекўрсатув тайёрлаган.
"Уйғуристон ёки хатарли хаёл" теледастурини ўзбек тилида томоша қилинг.
707 65
113,629 просмотров
Келгуси ҳафта Шавкат Мирзиёев Президент сифатида қасамёд қилганига роппа-роса икки йил тўлади.
Аммо у ҳали қасамёд қилишидан анча аввал аҳолининг газ, свет каби муамоларини ечишга, одамлар турмуш даражасини кўтариш, ижтимоий адолат ўрнатиш ва коррупцияга қарши курашишга ваъда берган.
Қўшнилар билан алоқани яхшилаган, дунёга ўзини ислоҳотчи дея тақдим этган.
Ислом Каримов давридаги кўпгина сиёсий маҳбуслардан қутулган, матбуотга эркинлик берган.
Минглаб диндорларни қора рўйхатлардан чиқарган.
Аммо...
"Аммо"лар кўп.
Биз уларни YouTube каналимизда бошланадиган жонли дастуримизда муҳокама қиламиз.
Дастуримизни томоша қилинг, баҳсимизга қўшилинг.
301 48
Хитойдаги қирғизларнинг қамалиш сабаби — ердир
Қозоғистонда “Ata-jurt” ёшлар ташкилоти хабар беришича, 50 мингга яқин қирғизлар ушланган.
Серикжан Билашнинг Озодликка берган интервьюсига кўра:
“Шинжонда нафақат мусулмонлар эмас, юз минглаб мўғуллар ҳам ушланган, ҳолбуки, уларнинг диний эътиқодлари бир хил. Ҳибсда христианлар, демократлар ҳам миллионлаб топилади.
Қирғиз, қозоқ ва мўғуллар-кўчманчилар. Уларнинг сони кичиклигидан қатъий назар, улар катта ҳудудни эгаллайди. Айрим чорвадорларнинг 20 дан 100 гектаргача ерлари бор.
Хитой ҳукумати 1985-1990-йиллари 30-40 йилга эгалик қилиш тўғрисида мулкдорлик гувоҳномаси берилган. Ҳозирда эса, Хитойликлар у ерларни тортиб олишни пайига тушган.
Улар ерларни икки йўл билан тортиб оляпти. Биринчиси куч билан, иккинчиси, ҳийла билан.
Пекин, яйлов экологияси ёмонлашгани боис, қишлоқликларни мажбурий кўчирди. Аввалига уй қуришга ваъда бердилар, кейин эса, 50-100 минг юангага кредитлар билан уларни боғладилар. Натижада улар кредитларни тўлай олмадилар ва ерларни ҳужжатларини топширишга мажбур бўлдилар. Бундан ташқари, улар атроф-муҳитни ҳимоя қилиш учун солиқларни ҳам тўладилар.
2009-2010-йилларида эса, темир йўли ва янги шаҳар қурилиши баҳонасида ҳукумат ерларни сотиб олди. Кейин эса, у ерга 1 млн кишига мўлжалланган турма қурдилар.
Бунга рози бўлмаган қирғиз, қозоқ, мўғул халқини эса, турмага жўнатдилар. Ҳибсда сақланаётганларга эса, қийноққа соладилар, дори-дармонлар, вакциналарга мажбур қилинадилар.”
Дунё бўйлаб лидерликни талашаётган барча йирик давлатлар ўз манфаатлари, бойлик орттириш, инсониятни шафқатсиз исканжаларга мубтало қилиш билан машғул бўлаётганини кўрамиз. Ўз нафсларига қул бўлган золимлар дунёни зулматга ботирдилар.
Аллоҳ Ҳақ Субханаҳу ва Таоло Ислом умматига ер юзида Исломни ҳоким қилишга буюради. Ислом дийни дунёда ҳокимлик қилса, лидерликни талашиб эмас, инсониятни залолатдан қутқариш учун ҳукм суради. Чунки Мусулмон ҳоким ўз нафсини қондириш учун эмас, Роббисини рози қилиш учун ҳокимлик қилади.
Тарихда олтин аср деб ном қолдирган аср ҳам Ислом ҳоким бўлган аср эди. Хулофои Рошидинлар, Улардан кейинги халифалар ер юзида адолат билан ҳукм юритишган эдилар.
Халифа Умар ибн Абдулазизнинг олдиларига завжалари Фотима кирадилар. Умар ибн Абдулазиз жойнамозда ҳўнграб йиғлаган ҳолда ўтирар эди. Завжаси Фотима нима учун йиғлаётганини сўради.
-Нега йиғламайин эй Фотима, Умматнинг оғир юкини елкамда ташияпман. Уммат ичида очлар, касаллар, муҳтожлар, етимлар, тул хотинлар, кофирларнинг қўлидаги асир тушган мусулмонлар......
Яқин ва узоқдаги мусулмонларнинг вазиятини кўз олдимга келтиргунча эзилиб кетяпман. Эртага Роббим мени булар учун сўраса, мен қандай жавоб бераман, -дедилар.
1684 81
Kashgar (350.000 ab.) è una città della provincia autonoma dello Xinjiang, in Cina. Si trova presso un'oasi del deserto di Taklamakan. La strada del Karakorum la collega al Pakistan attraversando il passo Khunjerab. Attraverso il passo Torugart (3.752 m) e il passo di Irkeštam si raggiunge invece il Kirghizistan rispettivamente nel Sud e nel Sudovest del Paese (verso Biškek o verso Oš). Attraverso il passo Kulma, infine (chiuso al turismo internazionale) si passa in Tagikistan valicando il Pamir.
Kashgar è uno dei luoghi più suggestivi al mondo, è la città mercato della Cina islamica ed è un luogo storico di incontro di genti lungo la più classica "Via della seta". La presenza di Cinesi han è sommersa da ouïgour, tadjiki, kirghizi, uzbeki, nonché dai commercianti provenienti dal Pakistan, dal Kazakhstan... il vero punto di interesse di Kashgar, in perpetuo rinnovamento, risiede essenzialmente nel suo famoso bazar della domenica, il più grande di tutta l'Asia. Mercanti di cereali, di cavalli, di cammelli, di abiti, di té, artigiani, osti, parrucchieri, stagnai... All'incirca cinquantamila persone di tutte le etnie e provenienti dai paesi limitrofi si riuniscono alla periferia della città per partecipare a questa immensa fiera settimanale, ricca di colori.
Riprese filmate (1995) e montaggio di Salvatore Clemente
Fotografie di Kashgar, sempre di Salvatore Clemente, sono pubblicate nel sito http://www.toticlemente.it
2019 277
1989 йилнинг 6 февралида Тошкентда Ўрта Осиё ва Қозоғистон мусулмонларининг қурултойи бўлиб ўтган эди.
Қурултойда 37 ёшли Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуфнинг муфтийликка сайланиши минтақа мусулмонлари ҳаётида муҳим воқеа бўлган.
Бу ҳақда Бибиси архивидан навбатдаги лавҳамизда.
1 1
KANALGA OBUNA BO'LISHNI UNUTMANG! Eng zo'r videolar faqat bizda! Bizni kuzatib boring! ПОДПИСАТЬСЯ ni bosishni unutmang!
208 16
УЙГУ́РЫ, народ в Центральной Азии (см. ЦЕНТРАЛЬНАЯ АЗИЯ), живут в восточных районах Китая, а также в Казахстане (220, 3 тыс. чел, 1999), Киргизии (50, 8 тыс., 2004), Узбекистане. Общая численность около 8 млн. человек. Говорят на уйгурском языке. Верующие исповедуют ислам суннитского толка, вытеснивший в 14—17 веках шаманство, манихейство, христианство и буддизм. Антропологически относятся к европеоидной расе с незначительной монголоидной примесью.
Уйгуры — один из древнейших тюркоязычных народов Центральной Азии. В письменных источниках уйгуры упоминаются с 3 века нашей эры. Процесс этнической консолидации уйгуров завершился в 8 веке после распада Тюркского каганата и образования Уйгурского государства на реке Орхон. В 840 году государство уйгуров было разгромлено енисейскими киргизами. Часть уйгуров переселилась в Восточный Туркестан и западную часть Ганьсу, где были созданы два независимых государства — с центрами в Ганьсу и Турфанском оазисе. Первое было уничтожено тангутами, а второе в 12 веке подчинилось каракитаям, а в 14 веке вошло в Моголистан. В этот период этноним «уйгур» почти перестал употребляться. Уйгуров стали называть по месту жительства — кашгарлык (кашгарец), турфанлык (турфанец), или по роду занятий — таранчи (земледелец). Однако уйгуры сохранили этническое самосознание и свой язык.
В 17—18 веках в Восточном Туркестане существовало государство уйгуров, которое к 1760 году было захвачено маньчжурскими правителями Китая. Из-за притеснений китайских правителей с середины 18 до начала 20 века уйгуры переселялись из Кашгарии в Среднюю Азию (преимущественно в Семиречье и Фергану). В 1921 году на съезде в Ташкенте было принято решение о восстановлении древнего самоназвания «уйгур». В 1935 году это название было принято и в Китае. С образованием в 1955 году Синьцзян-Уйгурского автономного района уйгуры Китая получили некоторые автономные права.
Местами их проживания являются главным образом районы Южного Синьцзяна: Каши, Хотан, Аксу, а также город Урумчи и Илийский округ в Северном Синьцзяне. По данным переписи населения 1988 года, численность уйгуров Синьцзяне составляет 8, 139 млн. человек (47, 45 % населения Синьцзяна, в сельских районах удельный вес уйгуров — 84, 47%, в волостных городских поселках 6, 98%, в городах 8, 55%). Исконные занятия уйгуров — земледелие и ремесла. Они создали богатую и своеобразную культуру (монументальная культовая архитектура, музыкальные и литературные произведения), оказавшую влияние на культуру многих стран Востока.
865 112
Мени Инстаграм Сахифам
https://www.instagram.com/shuxrat.musaev/
______________________________________
Бу Телеграм Группа Факат Эхсон Килиб
__________________________________________
Мухтожларга Ёрдам Бериш Нияти Борлар Учун Илтимос Бекорчи Сухбат учун эмас факат Саховатли Инсонлар учун
t.me/saxovatli
__________________________________________
Бу мени шахсий телеграмим Кунгирок килманг бу номерни ишлатмайман факат телеграм
998946249990
__________________________________________
Одноклассники Сахифам
https://m.ok.ru/dk?st.cmd=userProfile&tkn=5994&_prevCmd=userMain&_aid=leftMenuClick
__________________________________________
Мени Ютуб Каналларим
Кеча ва Бугун
https://www.youtube.com/channel/UCO_GgaEmu2rEWRJqRy5Zp2g
Ал Имрон Тв
https://www.youtube.com/channel/UCcgRVk5EiMNYXqpZPu8n5ZA
__________________________________________
Шахсий Телефон Ракамим 998974904047
Илтимос соат 22:00 дан кегин Тел килманг
__________________________________________
797 279
Алматыдағы "Қазақстан" қонақ үйінде "Қытай қазақтары неліктен қысымға ұшырап отыр?" деген атпен жиын өтті.
Originally published at — https://www.azattyq.org/a/kazakhstan-almaty-xinjiang-kazakhs/29189447.html
701 77